Hey {{first_name}} 👋,
Googelen is zo normaal dat we er niet meer bij nadenken. Je typt iets in, krijgt een rijtje links, klikt door. Simpel. Maar als je de laatste tijd wat hebt gegoogeld, is je misschien iets opgevallen: boven die vertrouwde linkjes staat nu vaak een keurig uitgeschreven antwoord. Een AI-samenvatting.
Het ziet er officieel uit. Een apart kader, nette tekst, direct antwoord op je vraag. Geen gedoe met tien websites doorploegen. Handig, zou je denken.
Alleen: dat antwoord klopt lang niet altijd. En het probleem is dat je niet kunt zien wanneer wel en wanneer niet. Ondertussen vertrouwt de helft van de Google-gebruikers er gewoon op.
Duik er maar in 👇
💙 Word Nozie Supporter en maak elke maand kans op tech & gadgets
Ik krijg elke week zoveel leuke reacties op Nozie - dat motiveert enorm. Maar eerlijk: elke nieuwsbrief kost uren werk. Research, schrijven, bewerken, testen van producten. Twee keer per week, elke week weer. Plus de uitgaven voor tools, hosting en de gadgets die ik test. Dat vind ik niet erg, maar….
Als je Nozie waardevol vindt en wilt helpen, kan dat vanaf € 5 per maand. Je steunt deze nieuwsbrieven én doet automatisch mee met maandelijkse weggeefacties.
Elke maand geef ik (als dank) een techproduct weg aan een supporter - van audio-devices tot powerbanks tot smarthome. Het leuke? We zijn nog met zo weinig supporters dat je kansen om gekozen te worden, echt heel hoog liggen. Just saying 😉. Check deze link voor details.
Bedankt dat je lezer bent 🙏
Wat is er veranderd aan Google?
Sinds mei 2024 heeft Google "AI Overviews" uitgerold. Inmiddels in meer dan 200 landen, inclusief Nederland (sinds begin 2025). Als je iets zoekt, maakt een AI-systeem een samenvatting van de informatie die het online vindt. Die samenvatting verschijnt bovenaan, nog voor de normale zoekresultaten.
Google zelf is er duidelijk over: "AI-overzichten kunnen en zullen fouten blijven maken." Dat staat letterlijk in hun eigen helpcentrum. Niet bepaald een geruststellende disclaimer voor iets dat eruitziet als het definitieve antwoord.
De AI kijkt namelijk niet naar welke bronnen betrouwbaar zijn. Hij pakt de pagina's die hoog scoren in Google en maakt daar een samenvatting van. En dat kunnen commerciele sites zijn, forums waar iedereen alles kan roepen, of pagina's met achterhaalde informatie.
De beruchte blunders
Toen Google de AI-overzichten vorig jaar uitrolde in de VS, ging het meteen mis. Spectaculair mis.
Op de vraag hoe je kaas beter op pizza laat plakken, adviseerde Google om lijm aan de saus toe te voegen. Echt waar. De bron? Een elf jaar oude grap op Reddit. Google had kort daarvoor een deal gesloten met Reddit ter waarde van 60 miljoen dollar om die data te mogen gebruiken. Blijkbaar zonder te controleren of het serieuze informatie betrof.
Op de vraag hoeveel stenen je per dag moet eten, antwoordde Google dat minimaal een kleine steen per dag goed zou zijn voor je vitamines. Die informatie kwam van The Onion, een satirische nieuwssite.
En op de vraag hoeveel moslimpresidenten Amerika heeft gehad, antwoordde de AI: een, Barack Obama. Dat is een complottheorie die al jaren wordt verspreid door politieke tegenstanders. Obama is christen.
Google noemde deze voorbeelden "zeer zeldzaam en niet representatief." Maar onderzoek laat een ander beeld zien.
Wat de tests uitwijzen
De Consumentenbond stelde honderd vragen aan Google op het gebied van consumentenrecht, gezondheid en voeding. Bij 70 vragen verscheen een AI-overzicht. Bij 20 daarvan klopte het antwoord niet of was het misleidend. Dat is bijna 30%.
Een paar voorbeelden uit hun onderzoek:
"Kun je gezond bruin worden van de zonnebank?" Het AI-overzicht gaf tips: hydrateer goed, bouw het op, smeer achteraf in met lotion. Klinkt redelijk. Maar alle bronnen kwamen van zonnebankstudio's. Dat zonnebanken kanker kunnen veroorzaken volgens de WHO? Niet vermeld.
"Waar kun je een duurzame cruise boeken?" Google gaf een keurig overzicht van cruisemaatschappijen met "duurzaamheidsbeleid". Dat een cruiseschip vervuilender is dan een vliegtuig, en dat "duurzame cruise" eigenlijk niet bestaat? Geen woord over. Alle bronnen: de rederijen zelf.
"Is vapen beter dan roken?" Het AI-overzicht noemde niet dat vapen schadelijk is. Vrij essentieel om te weten.
Het patroon is helder: commercile bronnen komen vaak bovenaan, en de AI maakt daar braaf een samenvatting van. Zonder kritische noot.
Waarom mensen het toch geloven
Uit een groot onderzoek onder 17.000 Nederlandse Google-gebruikers blijkt dat de helft vertrouwt op de informatie in het AI-overzicht. Bijna 1 op de 10 neemt het zonder twijfel aan. Nog eens 41% gelooft het "als het er geloofwaardig uitziet."
En dat is precies het probleem. AI zorgt ervoor dat informatie er altijd logisch en geloofwaardig uitziet, ook als het inhoudelijk niet klopt.
80% van de gebruikers checkt de bronnen naast het AI-overzicht zelden of nooit. En meer dan de helft zoekt niet verder als het antwoord in het AI-overzicht staat. Waarom zou je ook? Het ziet er compleet uit.
Google zelf zegt dat de verantwoordelijkheid bij de gebruiker ligt. "Wij rangschikken en geven informatie, maar het is aan de gebruiker om te beoordelen of het klopt." Een makkelijke manier om verantwoordelijkheid af te schuiven, vindt journalist Linke Schippers van Trouw.
De grotere verschuiving
Google verandert van een zoekmachine in een antwoordmachine. Nicholas Thompson, CEO van The Atlantic, zei het zo: "Google is veranderd van een zoekmachine naar een antwoordmachine."
Dat heeft grote gevolgen. Onderzoek van Pew Research laat zien dat mensen minder doorklikken naar websites wanneer er een AI-overzicht verschijnt. Het aantal zoekopdrachten waarbij niemand doorklikt naar een website steeg van 56% naar 69% in een jaar tijd.
Voor nieuwssites is dat dramatisch. Verkeer vanuit Google naar de top 50 nieuwssites daalde van 2,3 miljard naar 1,7 miljard bezoeken per maand. CNN verloor tot 38% van hun zoekverkeer. HuffPost en de Washington Post zagen hun organisch zoekverkeer halveren in drie jaar.
Europese uitgevers hebben inmiddels een formele klacht ingediend bij de Europese Commissie. Ze stellen dat Google zijn dominante positie misbruikt door verkeer weg te leiden naar zijn eigen AI-producten, terwijl het de content van uitgevers gebruikt zonder eerlijke compensatie.
Wat kun je zelf doen?
Er zijn ook een paar dingen die je zelf kunt doen.
Check de bronnen. Naast het AI-overzicht staat een klein icoontje waarmee je kunt zien welke websites zijn gebruikt. Klik daar eens op. Zijn het winkels? Fora? Of daadwerkelijk betrouwbare bronnen?
Scroll door naar de echte zoekresultaten. Die staan er nog steeds, onder het AI-overzicht. Vaak vind je daar betere informatie.
Wees extra kritisch bij gezondheid en geld. Dit zijn onderwerpen waar foute informatie echte consequenties heeft. Vertrouw niet blind op een AI-samenvatting.
Zet AI-overzichten uit. Helaas biedt Google zelf geen optie om het uit te zetten. Maar je kunt
&udm=14aan je zoekopdracht toevoegen om de klassieke resultaten te krijgen. Of installeer de Chrome-extensie "Hide Google AI Overviews". Een minder elegante oplossing: voeg een scheldwoord toe aan je zoekopdracht. De AI slaat die dan over.
Tot slot
Google is nog steeds handig voor veel zoekopdrachten. Maar die AI-overzichten zijn niet het neutrale, betrouwbare antwoord dat ze lijken. Het is een samenvatting van willekeurige bronnen, en die bronnen zijn lang niet altijd objectief of zelfs correct.
De oplossing is simpel maar belangrijk: behandel het AI-overzicht als een suggestie, niet als de waarheid. Een extra klik om de bron te checken kan je behoeden voor een flinke misvatting. Of erger.
