Hey {{first_name}} 👋,

Je doet het waarschijnlijk tien keer per dag. Een website openen, cookiebanner zien, op "alles accepteren" klikken. Weg ermee, je wilt gewoon die pagina zien.

Maar wat accepteer je eigenlijk? De meeste mensen hebben geen idee. En dat is ook logisch, want het alternatief ("instellingen beheren") is een submenu van hier tot Tokio. Dus klik je op accepteren en gaat verder met je leven.

Ik dook er eens goed in, en eerlijk gezegd: het is best fascinerend hoe het hele systeem werkt. Niet eng, niet dramatisch, maar wel goed om te weten.

Duik er maar in 👇

Een cookie is een klein tekstbestandje dat een website op je apparaat zet. Meer niet. Het werd in 1994 uitgevonden door een programmeur bij Netscape, en het oorspronkelijke doel was simpel: onthouden wie je bent.

Zonder cookies zou je elke keer opnieuw moeten inloggen als je een pagina ververst. Je winkelwagentje bij Bol zou leeg zijn zodra je doorgaat naar de volgende pagina. Je taalvoorkeur? Vergeten.

Dit soort cookies bestaan nog steeds en ze zijn gewoon handig. Ze komen van de website zelf (first-party cookies) en ze doen precies wat je verwacht. Daar zit het probleem niet.

Op een gegeven moment ontdekte de reclamewereld dat je met cookies mensen kunt volgen. Niet alleen op de website waar je bent, maar over het hele internet.

Zo werkt het: een nieuwssite laadt niet alleen zijn eigen content, maar ook stukjes code van advertentienetwerken. Die netwerken plaatsen hun eigen cookies in je browser. En omdat diezelfde netwerken op duizenden andere sites draaien, herkennen ze je overal.

Je leest een artikel over hardlopen op een nieuwssite. Even later bekijk je sneakers bij Zalando. En dan scroll je door Instagram en zie je een advertentie voor exact die hardloopschoenen. Dat is geen toeval en ook geen magie. Dat zijn third-party cookies die hun werk doen.

Een gemiddelde nieuwssite laadt zo'n 30 tot 80 trackers. Sommige grote sites zitten boven de 100. Allemaal partijen die een stukje van je surfgedrag meekrijgen.

Cookies zijn eigenlijk de ouderwetse variant. De trackingindustrie is een stuk verder dan dat.

De Meta Pixel is een goed voorbeeld. Webshops en websites plaatsen vrijwillig een stukje code van Meta op hun site. Alles wat je daar doet (een product bekijken, iets in je winkelwagen leggen, een aankoop doen) wordt teruggestuurd naar Meta. Niet omdat Meta je hackt, maar omdat die webshop dat wil. Zo kunnen ze jou gericht advertenties tonen op Facebook en Instagram. Retargeting noemen ze dat.

Daarom zie je op Instagram precies die schoenen die je net bij Zalando bekeek. De webshop heeft Meta verteld dat jij ze bekeek, en Meta koppelt dat aan je Instagram-account.

En dan is er nog fingerprinting. Zelfs zonder cookies kun je herkend worden. Je browser, besturingssysteem, schermresolutie, geïnstalleerde lettertypen, tijdzone: al die informatie samen maakt je vrijwel uniek. Onderzoekers schatten dat meer dan 90% van de browsers op deze manier te herkennen is. Hier helpt "cookies weigeren" niet tegen.

Die cookiebanner is er dankzij de Europese privacywetgeving (AVG/GDPR). Het idee is goed: websites moeten je toestemming vragen voordat ze je volgen.

Maar de uitvoering? Die is bewust slecht gemaakt. "Alles accepteren" is een grote, vrolijk gekleurde knop. "Weigeren" zit verstopt achter "Instellingen beheren", dan drie submenu's, dan schuifjes voor elke categorie, en dan pas een klein knopje "Opslaan".

Dat is geen slechte interface. Dat is bewust ontwerp. Het heet een dark pattern: de site maakt het expres zo lastig om te weigeren dat je het opgeeft en op accepteren klikt. Want elke bezoeker die accepteert, levert advertentie-inkomsten op.

Overigens: websites zijn wettelijk verplicht om weigeren net zo makkelijk te maken als accepteren. Maar in de praktijk doen veel sites dat niet en handhaving loopt achter.

Nu populair:

Even nuchter blijven. Je wordt niet persoonlijk bespioneerd door iemand die achter een scherm naar jou zit te kijken. Het is geautomatiseerd, grotendeels anoniem, en het doel is simpel: advertenties verkopen.

Voor de meeste mensen is het eerder irritant dan gevaarlijk. Je ziet advertenties die akelig goed bij je passen, en soms voelt het alsof je telefoon meeluistert (dat doet hij niet, het zijn gewoon hele goede voorspellingen op basis van je surfgedrag).

Maar het is wel je data. En er wordt geld mee verdiend. Jij bent het product. En soms lekken die databases, en dan liggen je surfgewoontes ineens op straat.

Het goede nieuws: de grote browsers pakken dit steeds meer aan.

Safari (Apple) en Firefox blokkeren third-party cookies standaard. Als je een van deze browsers gebruikt, word je al flink minder gevolgd zonder dat je er iets voor hoeft te doen.

Chrome is een ander verhaal. Google heeft meerdere keren aangekondigd third-party cookies te gaan blokkeren, en dat plan steeds weer uitgesteld. Dat is niet zo gek: Google is zelf het grootste advertentienetwerk ter wereld. Die cookies zijn hun verdienmodel.

Verder kun je zelf twee simpele dingen doen. De eerste: klik vaker op "alles weigeren" als die optie er is. Het kost drie seconden extra, maar scheelt een hoop tracking. De tweede: gebruik incognitomodus als je even wilt browsen zonder dat alles wordt opgeslagen. Het is geen wondermiddel (fingerprinting werkt nog steeds), maar het helpt.

Je hoeft hier niet wakker van te liggen. Maar nu je weet wat er achter die cookieknop zit, kun je bewuster kiezen. Soms klik je op accepteren omdat het je niet uitmaakt. Soms klik je op weigeren omdat het je wél uitmaakt. En dat is precies waarvoor die banner bedoeld was: jou de keuze geven.

De volgende keer dat die banner je dag weer verpest, weet je in elk geval wat er op het spel staat. En misschien maakt dat het drie seconden extra waard.