Hey {{ first_name }} 👋,

Stel je voor: je komt thuis en het licht gaat vanzelf aan. Niet omdat je op een schakelaar drukt, maar omdat je huis weet dat jij er bent. Je verwarming start automatisch als je in de buurt komt. En als je 's avonds naar bed gaat, schakelt alles in de woonkamer vanzelf uit.

Dit is presence detection - het systeem waarmee je smarthome kan bepalen of je thuis bent en waar precies je je bevindt. Het is eigenlijk de heilige graal van smarthome-automatisering, omdat het het verschil maakt tussen "gadgets die je moet bedienen" en "een huis dat meedenkt".

Vandaag leg ik uit hoe presence detection (aanwezigheidsdetectie) werkt, welke technologieën er zijn, en wat je er allemaal mee kunt doen.

(De nieuwsbrief is wat lang geworden, maar wilde het graag goed uitleggen 🫣)

Duik er maar in 👇

Presence detection (aanwezigheidsdetectie in het Nederlands) kent eigenlijk drie niveaus, elk met zijn eigen mogelijkheden:

1. Thuis of niet thuis De basis: weet je huis of er iemand thuis is? Dit maakt automatiseringen mogelijk zoals alarm inschakelen als iedereen weg is, verwarming omlaag als het huis leeg is, of alle lichten uit zodra de laatste persoon vertrekt.

2. In de buurt van huis Een stap verder: je huis weet dat je eraan komt voordat je er bent. Perfect voor het voorverwarmen van je woning, het openen van je poort, of het activeren van je laadpaal zodra je de straat inrijdt.

3. In welke kamer ben je De heilige graal: je smarthome weet niet alleen dat je thuis bent, maar ook waar precies. Licht gaat automatisch aan als je een kamer binnenkomt, muziek volgt je door het huis, en verwarming past zich per ruimte aan op basis van gebruik.

Het mooie is dat je kunt beginnen bij niveau 1 en stapsgewijs uitbreiden naar meer geavanceerde automatiseringen.

Geofencing is de meest gebruikte methode voor presence detection. Het werkt met een virtuele cirkel rond je huis op de kaart. Zodra je telefoon die cirkel binnenkomt of verlaat, krijgt je smarthome een melding.

De kracht van geofencing zit in de mogelijkheden: je huis kan automatisch schakelen tussen "thuis-modus" en "weg-modus" zonder dat je er iets voor hoeft te doen. Alarm gaat aan als je vertrekt, verwarming gaat omhoog als je in de buurt komt.

Je smarthome-app (Eufy, Hue, Tado, HomeKit, Google Home, Home Assistant, etc.) monitort je locatie. Zodra je de geofence-cirkel kruist, wordt er een event verstuurd. Dat event triggert vervolgens je automatiseringen.

Geofencing heeft wel een paar eigenaardigheden waar je rekening mee moet houden.

Batterijbesparing iOS en Android zijn geoptimaliseerd voor batterijduur. Apps in de achtergrond krijgen beperkte toegang tot locatiedata. Locatie-updates kunnen vertraagd worden om batterij te sparen.

GPS binnenshuis In hoge bebouwing en binnenshuis zakt GPS-nauwkeurigheid. Je telefoon schakelt dan over op WiFi-triangulatie of mobiele masten, wat minder precies is.

Timing Events komen soms vertraagd binnen - een paar minuten na het daadwerkelijk in- of uitgaan van de zone.

De sleutel is om geofencing slim te combineren met andere methoden:

Maak je zone ruim In plaats van een cirkel van 50 meter, gebruik 200-300 meter. Dit vergroot de kans op tijdige detectie.

Combineer met WiFi Geofencing zegt: "deze persoon is in de buurt". WiFi bevestigt: "deze persoon is echt thuis". Pas als beide kloppen, schakel je volledig naar thuis-modus.

Gebruik vertragingen Bij vertrek: wacht 5-10 minuten voordat je alarm inschakelt. Zo voorkom je dat het afgaat als iemand kort de deur uit gaat.

Een van de meest onderschatte methoden is WiFi-presence. Het principe is simpel: als je telefoon verbonden is met je thuisnetwerk, ben je thuis.

Moderne routers (UniFi, Netgear, TP-Link, etc.) kunnen aan je smarthome doorgeven welke apparaten verbonden zijn. Je smarthome weet dan precies wie er thuis is op basis van hun telefoon, laptop of tablet.

Het heeft enkele grote voordelen. Het werkt volledig lokaal zonder GPS, is verrassend nauwkeurig voor "thuis/niet thuis", en werkt ook als je locatievoorkeuren op je telefoon uit staan.

Zodra je in bereik van je WiFi komt, verbindt je telefoon automatisch. Zodra je te ver weg bent, verbreekt de verbinding. Simpel en betrouwbaar.

Telefoons gaan in slaap en kunnen tijdelijk de WiFi-verbinding verliezen. Daarom gebruik je een "consider home" tijd van 2-5 minuten. Pas als je telefoon 5 minuten niet meer gezien is, markeer je hem als "weg".

Dit voorkomt dat je status constant wisselt tussen thuis en weg als je telefoon in je zak even de verbinding verliest.

WiFi-presence is perfect voor basis home/away automatiseringen. Denk aan:

Het enige nadeel: WiFi werkt alleen binnen bereik van je netwerk. Voor "in de buurt van huis" heb je geofencing nodig. Maar voor de basis is WiFi vaak betrouwbaarder dan geofencing alleen.

Bluetooth is veelzijdig omdat het zowel voor "thuis/niet thuis" als voor "welke kamer" werkt. Dat maakt het interessant voor verschillende soorten automatiseringen.

De simpelste vorm: je smarthome-hub (Home Assistant, Homey, etc.) scant of je telefoon of smartwatch in Bluetooth-bereik is. Bluetooth heeft een bereik van ongeveer 10-30 meter, afhankelijk van muren en obstakels.

Als je hub je telefoon "ziet", ben je in de buurt. Als niet, dan ben je weg. Het werkt volledig lokaal zonder internet en is sneller dan GPS-based methoden.

Hier wordt het interessant. Door meerdere Bluetooth-scanners door je huis te plaatsen, kun je meten welke scanner het sterkste signaal ontvangt. Die scanner staat dan in de kamer waar jij bent.

Praktisch voorbeeld: je hebt scanners in woonkamer, keuken en slaapkamer. Als de woonkamer-scanner het sterkste signaal meet van je telefoon, ben je in de woonkamer. Lopen naar de keuken? Dan neemt die scanner het over.

Room-level presence opent veel mogelijkheden:

Bluetooth-signaal wordt wel beïnvloed door muren en meubels. De signaalsterkte fluctueert constant een beetje. Daarom gebruik je meestal wat "smoothing" - pas als een scanner 10-20 seconden het sterkste signaal heeft, schakel je de kamer.

En telefoons kunnen Bluetooth-uitzending beperken om batterij te sparen, vooral in slaapstand. Daarom werkt het vaak beter met een smartwatch die constanter uitzendt.

Bewegingssensoren zijn de meest directe vorm van presence detection. Ze detecteren of er iemand in een ruimte is, zonder dat je telefoon of andere apparaten nodig hebt.

Traditionele PIR-sensoren (Passive Infrared) detecteren verandering in infrarode straling - oftewel beweging. Ze zijn goedkoop (vanaf € 10), snel en betrouwbaar voor het detecteren van beweging.

Perfect voor automatiseringen zoals:

PIR heeft wel een beperking: het detecteert alleen beweging. Als je stilzit op de bank, "ziet" de sensor je niet meer.

mmWave-sensoren (millimeter wave) zijn radarsensoren die veel verder gaan. Ze detecteren extreem kleine bewegingen - zelfs je ademhaling of kleine verschuivingen als je stilzit.

Een PIR-sensor denkt dat de kamer leeg is als je 10 minuten stil zit te lezen. Een mmWave-sensor weet dat je er bent, zelfs als je in slaap valt op de bank.

De mogelijkheden zijn veel breder:

Moderne mmWave-sensoren kunnen zelfs zones binnen één ruimte onderscheiden. Bijvoorbeeld: iemand zit op de bank (zone 1) versus iemand staat bij de eettafel (zone 2). Dat opent mogelijkheden voor nog specifiekere automatiseringen.

Steeds vaker zie je sensoren die PIR én mmWave combineren. PIR zorgt voor snelle detectie als je een kamer binnenloopt. mmWave houdt de aanwezigheid vast als je eenmaal zit.

Dit combineert snelheid (PIR reageert in milliseconden) met betrouwbaarheid (mmWave houdt je aanwezigheid vast). Prijzen voor goede mmWave-sensoren beginnen rond de € 40-100. Maar er zijn ook goedkopere modellen verkrijgbaar.

NFC-tags zijn geen automatische presence detection, maar een bewuste actie. Je tikt met je telefoon op een tag en triggert een scene.

Denk aan:

Het klinkt ouderwets in een tijd van automatisering, maar het is verrassend effectief als backup. Als alle automatische systemen denken dat je weg bent terwijl je thuis bent, tik je op de "toch thuis" tag en alles werkt weer.

De beste presence detection komt van het combineren van meerdere bronnen. Een praktische setup voor een gemiddeld huis:

Basis: WiFi + Geofencing

Aanvulling: Bluetooth

Kamerniveau: mmWave sensoren

Als je technisch bent aangelegd, kun je goedkope ESP32-bordjes (€ 5-10 per stuk) gebruiken voor room presence. Je plaatst er één in elke kamer en ze scannen de Bluetooth-signaalsterkte van je telefoon/horloge.

De ESP32 in de kamer met het sterkste signaal "wint" - daar ben jij. Koppel dit aan Home Assistant via MQTT en je hebt room-level tracking voor misschien € 50 totaal.

Het vereist wat configuratie en kalibratie, maar de community rond ESPresense en ESPHome heeft veel handleidingen. Voor wie het aandurft: verrassend effectief en goedkoop.

Een interessante voorbeeld is bijvoorbeeld WiZ SpaceSense. In plaats van sensoren of telefoons te tracken, gebruikt het verstoringen in het WiFi-signaal om beweging te detecteren.

Elk voorwerp dat beweegt in een ruimte verstoort het WiFi-signaal een klein beetje. WiZ-lampen kunnen die verstoringen meten en daaruit afleiden of er iemand in de kamer is.

Het voordeel: geen extra hardware, geen telefoon op zak nodig, privacy-vriendelijk (alleen bewegingsdata, geen camera's). Het nadeel: nog relatief nieuw en niet alle situaties werken even goed.

Maar het laat wel zien waar de toekomst heen gaat: presence detection zonder dat je iets bij je hoeft te dragen.

Presence detection is wat je smarthome echt slim maakt. Het verschil tussen apparaten die je moet bedienen en een huis dat meedenkt.

De kracht zit in het combineren van methoden:

Begin simpel met WiFi-presence voor basis home/away automatiseringen. Werkt dat naar wens? Voeg dan Bluetooth toe voor snellere reacties. Wil je kamerniveau? Investeer in een paar mmWave-sensoren voor je belangrijkste ruimtes.

Elke laag die je toevoegt maakt het systeem betrouwbaarder én opener meer mogelijkheden. Van lichten die automatisch aan en uit gaan, tot verwarming die precies aansluit op hoe je je huis gebruikt.

En als het eenmaal goed werkt - als je licht vanzelf aangaat op precies het juiste moment, zonder dat je erover na hoeft te denken - dan realiseer je waarom presence detection de heilige graal is van smarthome.